A A A A Kontrast:
A++ A+ A Czcionka:
sobota 06.06.2020RSS

inwestycje_remonty_zima.jpginwestycje_remonty_wiosna.jpginwestycje_remonty_lato.jpginwestycje_remonty_jesien.jpginwestycje_remonty_zaloba.jpg

kalendarz_wydarzen_jesien.jpgkalendarz_wydarzen_lato.jpgkalendarz_wydarzen_wiosna.jpgkalendarz_wydarzen_zaloba.jpgkalendarz_wydarzen_zima.jpg

1wybory_jesien.jpg1wybory_lato.jpg1wybory_zal.jpg1wybory_zima.jpg47017.jpg

rozklad_jazdy.jpgrozklad_jazdy_jesien.jpgrozklad_jazdy_lato.jpgrozklad_jazdy_wiosna.jpgrozklad_jazdy_zaloba.jpg

dzialki.jpgdzialki_jesien.jpgdzialki_lato.jpgdzialki_wiosna.jpgdzialki_zaloba.jpg

zgk.pngzgk_zima.pngzgk_zalobna.pngzgk_lato.pngzgk_jesien.png

gops.pnggops_zima.pnggops_lato.pnggops_jesien.pnggops_zalobna.png

szkolnictwo_zima.pngszkolnictwo_zalobna.pngszkolnictwo_jesien.pngszkolnictwo_wiosna.pngszkolnictwo_lato.jpg

gospodarka_odpadami.jpggospodarka_odpadami_jesien.jpggospodarka_odpadami_lato.jpggospodarka_odpadami_wiosna.jpggospodarka_odpadami_zaloba.jpg

nie_uzaleznieniom.jpgnie_uzaleznieniom_jesien.jpgnie_uzaleznieniom_lato.jpgnie_uzaleznieniom_wiosna.jpgnie_uzaleznieniom_zaloba.jpg

osrodki_zdrowia.jpgosrodki_zdrowia_jesien.jpgosrodki_zdrowia_lato.jpgosrodki_zdrowia_wiosna.jpgosrodki_zdrowia_zaloba.jpg

fair_play.jpgfair_play_jesien.jpgfair_play_lato.jpgfair_play_wiosna.jpgfair_play_zaloba.jpg

biblioteka.jpgbiblioteka_jesien.jpgbiblioteka_lato.jpgbiblioteka_wiosna.jpgbiblioteka_zaloba.jpg

muzeum.jpgmuzeum_jesien.jpgmuzeum_lato.jpgmuzeum_wiosna.jpgmuzeum_zaloba.jpg

sokis_zima.pngsokis_zalobna.pngsokis_wiosna.pngsokis_lato.pngsokis_jesien.png

rzut_podkowa.jpgrzut_podkowa_jesien.jpgrzut_podkowa_lato.jpgrzut_podkowa_wiosna.jpgrzut_podkowa_zaloba.jpg

jp_zaloba.jpgjp_jesien.jpgjp_lato1.jpgjp_wiosna1.jpgjp_zima1.jpg

2016-02-26 11:12
Czasy pre-
historyczne
około 80.000 - 50.000  lat  temu w środkowym paleolicie napoczątku ostatniego zlodowacenia odkryto ślady  bytności człowieka   w   postaci krzemiennych narzędzi  pracy w Grocie Niedźwiedziej w Złotym Potoku.
 VIII wiek  warowny gród obronny - grodzisko skalne ,,Osiedle Wały" (największe na południu Polski). Zamieszkiwane dość długo  bo   od VIII  do XII wieku. Grodzisko posiadało potrójne wały (widoczne do dzisiaj),  zbudowane z ziemi, kamieni i drewna.  Centrum grodu  tzw. gródek , w kształcie elipsy  zajmował ok. 1410 m² powierzchni  (średnica  45 m) ,  i  był  siedzibą  znacznego władcy terytorialnego. Zajmował  boczne położenie  w  stosunku do całego osiedla,  na najbardziej  na zachód  wysuniętej  skalistej części  wzgórza, opadającego  przepaścią  do doliny rzeki Wiercicy.   Na przylegającej od strony północnej  do gródka,  bocznej skale,  znajdowało się miejsce kultu bożka Światowita, o czterech twarzach.   W półokrągłym (widocznym jeszcze dzisiaj) wyżłobieniu, na szczycie skały, składano ofiary dziękczynne. Tam też, znajdowała się (widoczna jeszcze dzisiaj), wydrążona w  skale studnia  onieznanym przeznaczeniu. Być może do niej wrzucano ofiary dziękczynne. Władca tego  terenu był prawdopodobnie,  jednocześnie najwyższym kapłanem. W gródku  po stronie południowej, w wyżłobieniu skalnym, palił się wieczny ogień,  a nad nim  znajdowały się zabudowania drewniane siedziby władcy, ogrzewane od dołu ciepłem ognia. Palenisko było tak zabezpieczone, że ogień  z żadnej strony nie był widoczny. Każde z dwóch przedgrodzi otoczone było oddzielnym wałem,  a od gródka  dzieliły je jeszcze dodatkowo fosa i wał. W ten sposób utworzyły się niejako trzy pierścienie wałów, które od południa  zamknięte były poprzeczną fosą i jeszcze jednym wałem, wzmocnionym od wewnątrz  drzewem  i kamieniami. Wejścia znajdowały się  w narożnikach wałów. Wewnątrz wałów, w podgrodziach  stały drewniane domy mieszkalne  i budynki gospodarcze,  usytuowane w podobny sposób jak w Biskupinie. W wewnętrznym podgrodziu mieszkała prawdopodobnie  starszyzna plemienna,  a w podgrodziu zewnętrznym  reszta mieszkańców. Podgrodzia  zajmowały łączny obszar o powierzchni  16.406 m². W osiedlu hodowano zwierzęta  i uprawiano  orkisz - prymitywną formę  pszenicy. Osiedle zamieszkiwało w tym czasie kilkaset osób.
 X wiek  Prawdopodobnie wraz ze zwiększeniem się liczby mieszkańców i rozwojem rolnictwa, plemię zamieszkujące Osiedle Wały, wykarczowało lasy, pozyskując tereny uprawne i założyło nieopodal od strony północnej  nową osadę (powyżej obecnej pstrągarni) nad Potokiem (tak początkowo nazywała się Wiercica). Rozwój rolnictwa a co za tym idzie zwiększone plony, uwolniły więcej rąk do  pracy poza rolnictwem  i zaczęto się specjalizować  w rzemiośle. Znaczące ilości  piasku  i wapienia  na tym terenie spowodowały,  iż zaczęto tutaj produkować wyroby ze szkła  i wytapiano rudę darniową w tzw. frymarkach, oraz produkowano wapno w wapiennikach.  Produkcja wyrobów szklanych rozwinęła się szczególnie mocno.  Odkryto tutaj  w 1977-78 r. znaczne ilości żużlu szklanego,  jamy produkcyjne  i szczątki naczyń szklanych.  Przy takiej ilości produkcji musiał istnieć  dobrze rozwinięty  handel  na zewnątrz tymi wyrobami. Stworzyło to podstawy zamożności rodu Odrowążów, którzy w Potoku mieli  swoją kolebkę rodową. Osadę zamieszkiwało około 400 osób.
 1153 rok pierwsza wzmianka o osadzie  Potok  jako rozwiniętym ośrodku hutniczym, prawdopodobnie własności rodziny Odrowążów.
 1217 rok  właścicielem Potoka jest Sulisław z Potoka (Pilawita), wnuk Żyrosława – rycerza Bolesława Krzywoustego , któremu herb Pilawa nadał za zasługi  w wojnie z Prusakami - Kazimierz Sprawiedliwy. Herb posiada dwa i pół krzyża bowiem  Żyrosław dwa razy odparł pod Pilawą ataki Prusaków a więc zwyciężyło chrześcijaństwo, natomiast  pół krzyża dlatego,  że ,,ujmą chwały zwycięskiego rycerza,  jakoby sobie mniej zasłużył, gdy hetmana  nieprzyjacielskich wojsk trupem położył ". Żyrosław  miał jedynego syna  Aleksandra.   Sulisław z Potoka   był  jednym  z ośmiu synów Aleksandra i bratem Janusza z Moskorzewa - wojewody Krakowskiego  oraz słynnej Benedykty - zakonnicy Św. Norberta  z klasztoru Krzeszowickiego. Sulisław  z Potoka wybudował w Potoku nad rzeką Złoty Potok (obecnie Wiercicą), murowany dwór obronny  w formie wieży, prawdopodobnie na miejscu  obecnego pałacu  Raczyńskich.
 25 grudnia 1220 rok Żuraw wymieniony jako wieś rycerska  biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża. Iwon nadał klasztorowi Kanoników Regularnych w Mstowie dziesięcinę ze wsi Żuraw, Zagórze, Siedlec.
 1298 rok  Rycerz Bartosz  z rodu Odrowążów ufundował pierwszy drewniany kościół we wsi Potok. Prawdopodobny właściciel zamku na Ostrężniku. Zamek był jak na owe czasy bardzo obszerny. Składał się z zamku dolnego i górnego, oddzielonych od siebie głęboką fosą wypełnioną wodą , z górnego nieczynnego już dzisiaj źródła. Zamek górny mieścił się na wysokiej, urwistej od strony północnej skale, i zajmował obszar  o pow. 1.500 m². Długość  murów obwodowych wynosiła 144 m. Otaczały one pomieszczenia mieszkalne o układzie amfiladowym.  W południowej części wznosiła się, wystająca na zewnątrz murów, obszerna, czworokątna baszta  o wymiarach  6 x 9 m (widoczna jeszcze dzisiaj), pod którą znajdowały się zasypane obecnie podziemia. Od strony południowej  stok opada do głębokiej fosy. Poza nią znajdował się zamek dolny o pow. ok. 7.200 m². Najprawdopodobniej po śmierci rycerza Bartosza Odrowąża, zamek przeszedł na własność  biskupa krakowskiego (Odrowąża) jako zamek biskupi.   Część zamku  Ostrężnickiego, tzw. zamek dolny  popadł w ruinę.
 1314 rok  erygacja kościoła parafialnego we wsi Potok przez biskupa krakowskiego Jana Muskatę. Powstanie parafii Potok pod wezw. Św Jana Chrzciciela. Zamek na Ostrężniku  staje się prawdopodobnie  własnością biskupią, niesławnego biskupa krakowskiego Jana Muskaty - popierającego Wacława II Prawdopodobnie  część zamku na Ostrężniku została przebudowana  i tzw. zamek górny z basztą służył  jako więzienie  biskupie dla zakonników. Po dojściu do władzy Władysława Łokietka, zamek na Ostrężniku przechodzi na własność króla
 1325 rok  parafia Potok płaci świętopietrze w wysokości 6 stójcy – bardzo znacznej jak na owe czasy a świadczącej o rozległości parafii. (udokumentowane wykazy płatnicze z lat 1325 - 1327). Plebanem jest Szymon. Wieś Potok jest wsią pańszczyźnianą.
10 listopada
1370 rok
W Krakowie przekazanie w lenno  części królestwa polskiego wraz z Potokiem i zamkiem na Ostrężniku  dla księcia Władysława Opolczyka przez Ludwika Węgierskiego w zamian za poparcie córki Jadwigi na króla polskiego.
 1385 rok  pierwsza wzmianka o wsi Bystrzanowice  jako Bystronowice
 1386 rok  Wojciech z Potoku  herbu Jelita – właściciel  części Potoku występuje jako rycerz w świcie księcia Władysława Opolczyka, gdy ten odwiedzał swoje opolskie posiadłości w Woźnikach. Wojciech jest właścicielem  części Potoka, Trzebniowa i Mokrzeszy. Prawdopodobny właściciel zamku na Ostrężniku.
 1388 rok  pierwsza wzmianka o wsi Lusławice  dawniej Ludsławice.
 1391 rok  prawdopodobna data zburzenia Zamku na Ostrężniku przez ekspedycję karną wysłaną  z Krakowa  przez króla Władysława Jagiełłę  przeciwko księciu Władysławowi Opolczykowi, który trudnił się również rozbojem  (raubritterstwem) i grabił karawany kupieckie ciągnące tutaj szlakiem z Pomorza  przez Kalisz do Krakowa  (stąd podania o zbójnikach na zamku). Władysław Jagiełło  przejmuje zamek Ostrężnicki dla korony i przekazuje ruinę w dzierżawę Janowi ze Szczekocin (Herbu Odrowąż) - kasztelanowi lubelskiemu. Ten jednak nie odbudowuje zamku  i popada on w dalszą ruinę.
 1395 rok  Rycerz Wojciech z Potoku herbu Jelita – stojąc przed sądem ziemskim krakowskim,  zobowiązał się  sprowadzić  i postawić  przed sądem  plebana z Potoku - Mikołaja.
 1400 rok  pierwsza wzmianka o wsi Lipnik  powstałej w gaju lipowym. Jan z Potoku  Szreniawita  występuje przed sądem w sprawie z Heleną – wdową po Siedlancze z Potoka  wraz z Dobkiem Kobyłą z Żarek.
 1408 rok  wyrok sądu nakazujący Wojciechowi z Potoku  herbu Jelita  synowi Wojciecha – wydzielenie części dóbr po matce – bratu Klemensowi i siostrom. Wojciech przy podziale wziął część Potoku należną Jelitczykom a Klemens otrzymał Mokrzesz.
 1409 rok  Piotr z Potoku  herbu Szreniawa  staje przed sądem jako poręczyciel za Jakuba z Koniecpola wojewodę sieradzkiego  - Marciszowi z Trzebnic herbu  Szreniawa.
 1411 rok  potwierdzenie istnienia w Żurawiu parafii pw. Św. Bartłomieja
 1412 rok  Marcisz Szreniawita z Boronowa – wnuk Bieniasza Szreniawity właściciela Skowronkowa i Pabianic  posiadał  Zagórze.
 1413 rok  Wojciech z Potoku herbu Jelita  kupił za 150 grzywien  od Mikołaja z Potoku Szreniawity, który był w tym czasie plebanem w Szreniawie jego część dziedziony ojczystej  w Potoku. Tomasz z Potoka herbu Szreniawa – brat Piotra z Potoku Szreniawity nabył od Jana z Potoku Szreniawity całą jego dziedzionę w Potoku. Następnie Tomasz  wraz z bratem Piotrem za 100 grzywien nabył od  tegoż Jana  kmiecia w Siedlcu.
 24 czerwca
1414 rok
W Częstochowie  bracia  Szreniawici Tomasz z Potoku i Piotr z Potoku zobowiązali się zwrócić Wojszykowi z Wójczy burgrabiemu olsztyńskiemu dług wynoszący 62 grzywny pod rygorem płacenia czynszu wynoszącego 14 grzywien.
 1415 rok  Tomasz z Potoku Szreniawita  występuje jako poręczyciel okolicznej szlachty Lacława, Mikołaja  i Hyty z Dąbrowna.
 1417 rok  Wojciech z Potoku herbu Jelita zastawił za 23 grzywny  Janowi Szreniawicie z Potoka właściciela Skowronkowa  dziedzinę Połczyńską  i dziedzinę Marcisza z Borowna wnuka Bieniasza Szreniawity ze Skowronkowa.
 1418 rok  Wojciech z Potoku herbu Jelita  zastawił za 23 grzywny Janowi Szreniawicie  z Potoka właściciela Skowronowa 2 kmieci osiadłych w Małusach. Tym samym majątek  Wojciecha z Potoku Jelitczyka składający się z części wsi Potok został pomnożony o część rodową Szreniawitów a także wieś Wolę Ponikową oraz część Sławniowa, Piasku i Małus.Wzmianka  o Wojciechu Potockim herbu Szreniawa z Piasku.
 1436 rok  Piotr z Potoku  syn Wojciecha herbu Jelita  zawarł małżeństwo z Zuzanną córką Zawiszy z Garnka, która zmarła wkrótce po ślubie.
 1441 rok  13 marca  Piotr z Potoku Jelitczyk sukcesor części Potoku po ojcu Wojciechu herbu Jelita zawarł drugie małżeństwo z Jadwigą, córką Piotra z Widawy.
 1447 rok  część prawa patronatu kościoła w potoku posiada Michał z Borowna syn Bieniasza Szreniawity ze Skowronkowa. Jan Potocki syn Piotra  z Potoka Szreniawity  odziedziczył po ojcu Głupczów i poszerzył dobra o część Racławic, późnij Solca i Góry. Od 1488 r. wojski  krakowski. Jego siostra Helena – córka Piotra  z Potoka Szreniawity wyszła za mąż za Jana z Rzeszowa.
 1450 rok  wzmianka o Pabianicach. Piotr z Potoku herbu Jelita syn Wojciecha zapisał dzieciom tj. Piotrowi, Maszy, Annie i Dorocie  160 grzywien z racji  posagu na połowie dóbr w potoku, Woli Ponickiej  i Zagórzu.  Syn Piotr był ostatnim dziedzicem części Potoku z rodu Jelitczyków.
 1458 rok właścicielem Żurawia  jest Jan Zaręba - wojewoda kaliski. Piotr Potocki - syn Piotra z Potoka Szreniawity zawarł małżeństwo z Zofią Odrowążówną córką Piotra Wody ze Szczekocin i zapisał jej w 1459 r. 400 grzywien posagu i 400 grzywien wiana  na połowie dóbr Potoku i Siedlca, które wraz z Lgotą odziedziczył po ojcu.
 1460 rok  Masza - córka Piotra z Potoku, wnuczka Wojciecha  i siostra Piotra – ostatniego Jelitczyka  wyszła za mąż za Stanisława z Bystrzanowic, który skwitował Piotra Jelitczyka  z sum posagowych.
 1464 rok  Piotr z Potoka – ostatni Jelitczyk zawarł związek małżeński z Dorotą  córką Jana Buczyskiego, której zapisał posag w Potoku, woli Ponikowskiej i Zagórzu. Piotr Potocki syn Piotra z Potoka Szreniawity występuje jako poręczyciel Pawła Wody – brata żony Zofii w sprawach finansowych.
 1470 rok  wzmianka  o osadzie Piasek i wsi  Czepurce.
 1471 rok  wzmianka o wsi Ponik  jako Wola Ponikowa. Piotr Potocki  herbu Szreniawa  syn Piotra z Potoka Szreniawity dziedzic części Potoka oraz Siedlca i Lgoty  wraz  z 12 pomocnikami wtargnął do kościoła wPotoku i wykradł z zakrystii skrzynkę należącą do Doroty Potockiej herbu Jelita, a zawierającą dawne przywileje i nadania dóbr Potok, Ponik i Zagórze wycenione na 1500 grzywien, które to Anna Potocka  starsza siostra Doroty przechowywała w Potockim kościele.
 1472 rok  Piotr  z Potoka Jelitczyk - ostatni przedstawiciel  właścicieli części Potoku herbu Jelita zmarł bezpotomnie w Potoku wskutek czego  cała dziedziona rodowa Jelitczyków  w Potoku  znalazła się w posiadaniu jego sióstr: Anny- żony Jakuba Piotraszka z Małus  i Doroty żony Piotra Trala z Gunic. Piotr Potocki herbu Szreniawa  urządził  tym razem najazd na dobra w Wiercicy Piotra Trala – męża Doroty z Jelitczyków, wyłamując dwoje drzwi i raniąc sługę Józefa – wykupił pod przymusem  za 200 grzywien od wspomnianej Doroty  jej część dóbr  w Potoku, Poniku  i Zagórzu.
 1473 rok  Zapiska sądowa uwzględniająca podział dworu w Potoku  z wieżą obronną pomiędzy Anną wnuczką Wojciecha z Potoku Herbu Jelita  a Piotrem Potockim herbu Szreniawa. Ów Piotr wykupił wcześniej część Potoku  od Doroty siostry Anny -  drugiej wnuczki Wojciecha z Potoku herbu Jelita. Annie  Jelitczance  przypadły: 
1). w Potoku:  karczma z karczmarzem  Baduchem, inna karczma  z karczmarzem Mikmidejem, półłanek roli z kmieciem Marcinem Zającem, inny  półłanek z kmieciem Marcinem Syrpkiem, Zagroda z zagrodnikiem Janem Czarnym, zagroda z szewcem Jakubem Kloszem, pół karczmy z karczmarzem Wojdyłą, półłanek opustoszały z kmieciem Szafrańcem, pół karczmy ze Stanisławem Kozą, półłanek roli z kmieciem Janem Kociełem, ćwierć łanu z kmieciem Sosną,  pół okazałego  Dworu w Potoku; a mianowicie: izba z  komnatą, komora,  spiżarnia, mała izba, stajnia ku południowi od naroża komnaty aż do bramy  gumiennej, połowa ról dworskich, rola Występ przy Wielkiej Drodze, rola  folwarczna Stoczki rozciągająca się od lasu Międzykrzów, rola rozciągająca się ku  południowi  między drogą z młyna Piotra Potockiego aż do wsi Siedlec tegoż  Piotra,  a drogą biegnącą przez górę aż do tej wsi Siedlec, opustoszały łan na  którym rośnie jabłoń, las zwany Wstąpnie, oraz pastwiska i bory.    
2). W Woli  Ponikowej: młyn z sadzawką  z młynarzem Maciejem Lubaszem, dwie sadzawki w  borze, łan z kmieciem Janem, łan z kmieciem Mikołajem Kordajem, łan z  kmieciem Piotrem Kociełem, pół sołectwa z sołtysem Marcinem, łan z kmieciem Piotrem Pieczem, łan z kmieciem Gawłem, opustoszały łan Piotruszkowski, ćwierć roli z kmieciem Piotrem Bartodziejem, pół wielkiej łąki ciągnącej się ku  zachodowi, pół łąki leżącej przy brodzie, ciągnącej się ku wschodowi, połowa  borów, barci  i zarośli. 
3). W Zagórzu:  połowa Dworu, ról dworskich, łąk  w granicach wytyczonych przez sędziów, łan z kmieciem Janem  Pyszczkiem, półłanek z kmieciem Wojciechem, opustoszała zagroda leżąca w  sąsiedztwie  kmiecia Goczałka, pół karczmy z karczmarzem Janem Ziębaczem, opustoszały półłanek  przy  karczmie, połowa lasów i borów. 
Piotrowi Potockiemu przypadły  z podziału:   
1). w Potoku:  karczma z karczmarzem Krzeczułą, karczma z karczmarzem Janem Żyłką, półłanek z kmieciem Wróblem, półłanek z kmieciem Psonką, opustoszała zagroda Andrzejkowska, młyn z młynarzem Janem Kurczyną, sadzawka leżąca powyżej młyna Wolskiego z której woda spływa na młyn Anny, inne sadzawki leżące powyżej tej sadzawki. Ponadto Piotr może urządzić jeszcze inne sadzawki aż do swego młyna na którym siedzi Piotr Palis, pól karczmy z karczmarzem Wojdyłą, półłanek z kmieciem Szafrańcem, pół karczmy z karczmarzem Stanisławem Kozą, ćwierć łanu z kmieciem Sosną, półłanek z kmieciem Janem Kociełem, połowa obszernego Dworu w Potoku a mianowicie:  wieża z półdworzem, poczynając od  naroża komnaty  aż do bramy gumiennej ku północy, las Międzykrzów, połowa borów zarośli i innych lasów, rola zwana Jelenia Góra, rola Sosnowa Góra, aż do lasu zwanego Cisowa, niwa na Krzyżach, ciągnąca się od drogi górzystej siedleckiej ( z Potoku do Siedlca). 
2). w Woli Ponikowej:  łan z kmieciem Puto,  łan z kmieciem Strugałą, łan z kmieciem Grzędziołkiem, łan z kmieciem Maciulą,  łan z kmieciem Wtąpieniem, opustoszały łan Zastowski, połowa sołectwa z karczmą i sołtysem Janem, ćwierć roli z kmieciem Piotrem Bartodziejem, połowa niw ciągnących się ku południowi, połowa lasów, borów, barci, zarośli, połowa wielkiej łąki koło brodu, ciągnącej się ku zachodowi, zagroda w której siedzi Maciupka.    
3).  w Zagórzu:  połowa Dworu z rolami, łąki z lasami w granicach wytyczonych przez sędziów, łan z kmieciem Goczałkiem, półłąnek z kmieciem Bartkiem, zagroda w której siedzi Niemiec, półłanek koło karczmy, połowa karczmy z Janem Ziębaczem. Należy pamiętać iż był  to podział tylko części dóbr  z majątku Anny i Doroty córek  Piotra z Potoku  herbu Jelita,  gdzie część Doroty  wykupił  Piotr Potocki herbu Szreniawa.  Piotr Potocki posiadał ponadto  swój własny o wiele znaczniejszy majątek  w Potoku , Poniku i Zagórzu. Piotr Potocki herbu Szreniawa  w tymże roku  popadł w zatarg z Mikołajem Dąbrowskim z Dąbrowa. Mimo wyroków sądowych nakazujących Piotrowi udzielenia satysfakcji finansowej i majątkowej  za zadane rany,  dziedzic z Potoku nie respektuje werdyktu sądów.
 1475 rok  najazd na  dwór Piotra Potockiego Szreniawity w Potoku  przez Mikołaja Dąbrowskiego  z Dąbrowna. Źródła pisemne podają informację  o stojącej  już  rezydencji obronnej w Potoku. Jest to murowany dwór obronny  z wieżą nad rzeką Złoty Potok,  prawdopodobnie na miejscu obecnego pałacu Raczyńskich. W tym czasie wsią władają Szreniawici i Oni od nazwy  wsi i rzeki przyjmują  nazwisko rodowe  Potoccy.   Potok staje się gniazdem rodowym Potockich  (herbu Szreniawa). Wieś Potok staje się  wsią  herbową. Do czterech braci  Potockich h. Szreniawa (tzw. Szreniawitów Potockich, o których mówi   Jan Długosz),   oprócz Potoka  (którym  władali   Jan,  Piotr, Serafin i Feliks), należał  podówczas  Ponik (czyli Wola),  a ponadto   Siedlec  (do Piotra)   i  Zagórze (do Jana). 
 1476 rok  najazd na dom Piotra Potockiego  Szreniawity  w Lgocie Gawronnej  przez Mikołaja  Dąbrowskiego z Dąbrowna  zakończony ugodą.  Śmierć Piotra Potockiego Szreniawity  i pozostawienie całego majątku  w rękach czterech synów Potockich  Szreniawitów – Jana, Piotra, Serafina  i Feliksa.
 1477 rok  czterej bracia Potoccy Szreniawici  nabyli  od  Anny Potockiej ostatniej przedstawicielki rodu Jelitczyków w Potoku – żony Jakuba Pietruszka  z Małus jej część posiadłości  w Potoku, Poniku  i Zagórzu,  wraz z częścią dworu  i częścią prawa patronatu kościoła Potockiego   scalając w ten sposób  podzielone między Jelitczyków  i Szreniawitów dobra potockie.  Odtąd Potoccy Szreniawici  są jedynymi  właścicielami scalonych dóbr potockich.  W kościele  w Potoku  jest w tym czasie pleban o imieniu Jan.
 1480 rok  umiera bezpotomnie  Serafin  Potocki Szreniawita.
 1481 rok  w  Potoku  powstaje  murowany kościół  pod wezw. Św. Jana Chrzciciela. Fundatorem  kościoła  jest   Piotr  Dunin  z rodu  Szreniawitów.
 1484 rok najstarszy z braci  Jan Potocki Szreniawita  porywa do swego domu  i poślubia jedyną córkę  Jana Wężyka i Barbary  z Mokrska.
 1491 rok po bezpotomnej śmierci stryja Jana Potockiego  Szreniawity  z Głupczowa trzej pozostali przy życiu  bracia Potoccy  herbu Szreniawa  odziedziczyli również dobra kompleksu racławickiego.
 1494 rok Jan Potocki – najstarszy z braci  piastuje dożywotnio urząd chorążego mniejszego sieradzkiego.
 1496 rok umiera bezpotomnie Feliks Potocki – najmłodszy z braci Szreniawitów.
 1514 rok umiera Jan Potocki  najstarszy z braci Szreniawitów  pozostawiając liczne  potomstwo
 1529 rok umiera Piotr Potocki  ostatni  z czterech  braci  Szreniawitów Potockich  zostawiając spadkobierców.  Plebanem  w kościele jest  Jan z Oświęcimia.
 1532 rok napaść  dziedzica Potoku – Baltazara Potockiego  herbu Szreniawa na ówczesnego proboszcza kościoła w Potoku  Feliksa Silnickiego (1532 – 1542).
 1560 rok  Majątek Żuraw  przechodzi w ręce  Bonerów z Krakowa  a miejscowy kościół w ręce Arian. Katolicy z Żurawia budują  drugi kościół  im. Św. Barbary.
 1564 rok Według lustracji dóbr królewskich  w Siedlcu było  12 kmieci łanowych, a danina wynosiła 26 groszy z łanu.
 1581 rok Potok  staje się siedzibą  Silnickich (protestantów),   a kościół  w Potoku   Jan Silnicki  oddał  w użytkowanie protestantom   i  pełni  on   rolę  zboru  protestanckiego.  Spis z tego roku wylicza  w Potoku :   3 łany kmiece, 4 zagrodników  bez roli,  5 komorników bez bydła   i  2 rzemieślników.
 1601 rok odzyskanie kościoła  w  Potoku  przez katolików  ponieważ właścicielem Potoku zostaje Jan Koryciński – Kasztelan Oświęcimski  - stryj  Kanclerza Wielkiego Koronnego  Krzysztofa Korycińskiego
 1619 rok ufundowanie   głównego ołtarza w kościele w Potoku w stylu manierystycznym  przez  Stanisława Koniecpolskiego.
 1625 rok  Dobra złotopotockie przejmuje magnacki ród  Koniecpolskich (herbu Pobóg) Hetman  Wielki Koronny Stanisław Koniecpolski  nabył od Jana Korycińskiego wieś Potok  wraz z zamkiem  oraz wsie Ponik  i Piasek. Po jego śmierci  dobra dziedziczy bratanek Jan Aleksander Koniecpolski - wojewoda bracławski i  sieradzki. Źródła wspominają o murowanym, piętrowym dworze niebędącym jednak  poprzednikiem obecnego dworku czy pałacu.
 1669 rok  Jan Aleksander Koniecpolski (h. Pobóg) – wojewoda Bracławski i Sieradzki  nakazał wykarczować lasy  na obrzeżach  wsi  Potok  i  Ponik  w celu założenia miasta.
1670 rok Założenie miasta  na  tak zwanym  ,,surowym korzeniu”   i  nadanie nazwy od imienia właściciela -Janów. Sprawienie pieczęci wójta i burmistrza miasta Janowa. Parafią jest Złoty Potok,  a proboszczem  Florian Silnicki.
1696 rok nadanie praw miejskich dla  Janowa
1700 rok Klucz dóbr Potockich  staje się ponownie własnością  Potockich (herbu Pilawa),  starszego odłamu Pilawitów  władających Potokiem  w  1210 r. Jednocześnie potwierdzenie przez nowych właścicieli praw miejskich  dla  Janowa  jako samodzielnej jednostki terytorialnej. Potoccy (herbu Pilawa) nadają majątkowi rodowemu  (w odróżnieniu od wsi  gminnej  Potok) przydomek Złoty" od Złotej Pilawy, herbu którym się pieczętowali. Od tej pory  funkcjonują dwie nazwy:  Potok w odniesieniu do wsi i Złoty Potok w  odniesieniu do majątku obejmującego większy obszar  kilku wsi (tzw. klucz dóbr złotopotockich). Potoccy (dawniejsi Pilawici)  władają  dobrami Złotego Potoka  do 1762 roku.  Potoccy  nadają  wsi gminnej  Potok  jako wsi herbowej  herb Pilawa. Źródła wymieniają  pałac, kuchnię, nową oficynę i ogród warzywny.
1709 rok wybudowanie pierwszej drewnianej kaplicy  w Janowie, staraniem proboszcza  parafii Potok - Floriana Silnickiego - kanonika katedry krakowskiej.  Na ten cel otrzymał  od Jana Koniecpolskiego  ,,włókę ziemi  w Janowie"
1726 rok kolejne potwierdzenie przywilejów miejskich dla Janowa  przez Potockich.
1739 rok dobudowa do kościoła w Potoku  Kaplicy Matki Boskiej  i wizytacja generalna ks. Komorowskiego.
1765 rok spis ludności żydowskiej woj. krakowskiego   w Janowie  i  Częstochowie  -  razem 623 Żydów   z czego połowa w Janowie.  W Janowie siedziba kahału.
1778 rok Żuraw  przechodzi na własność księcia kurlandzkiego  Jana Ernesta Birona
1780 rok przebudowa kościoła parafialnego w Potoku przez podwyższenie nawy, przez Potockich h. Pilawa.
1781 rok wzmianka w księgach grodzkich o ,,nowej oficynie” w  Potoku , która może być identyfikowana z pierwszą fazą rozwoju dworku
1785 rok dobra  Złotego Potoka  przechodzą na własność  Jana Ernesta Birona, księcia  kurlandzkiego, przyjaciela carycy Anny  oraz jego syna, Karola Ernesta. Wzmianka o stojącym w Potoku   pałacu, folwarku i browarze.
1787 rok pierwsza wzmianka o wsi  Hucisko  jako miejscu gdzie stała huta szkła.
 1789 rok Janów  liczy  113 domów  i  279 osób - w tym 149 mężczyzn  i 130 kobiet. 25 %  mieszkańców stanowi ludność żydowska.Dobra złotopotockie są własnością Piotra Potockiego. Pierwsza wzmianka o Apolonce jako Nowej Kolonii
1790 rok w Żurawiu  działa szkoła elementarna  Komisji Edukacji Narodowej
 1791 rok u schyłku I Rzeczypospolitej w spisie powszechnym doliczono się w mieście Janowie  110 domostw  drewnianych  i  446 mieszkańców, głównie  pochodzenia żydowskiego. Wieś  Potok funkcjonuje jako wieś gminna. W tym czasie dobra złotopotockie  są kolejno własnością rodziny  Szaniawskich,Pruszaków, Leskich  a później  Skarżyńskich.
 1799 rok cmentarz żydowski  w Janowie  jest miejscem pochówku  również Żydów z Częstochowy.
 1806 rok  właścicielem Potoku  jest  Stanisław Szaniawski.
 1815 rok właścicielem Potoku  zostaje pułkownik wojsk napoleońskich  Michał Konstanty Pruszak  - herbu Leliwa, który mieszka w Żurawiu
1822 rok rozwiązanie szkoły elementarnej KEN  w Żurawiu. W  Janowie istnieje szkoła elementarna Komisji Edukacji Narodowej.
1827 rok właścicielem Potoku jest  Stanisław Leski – syn siostry Michała K. Pruszaka - Justyny Anny - , która w 1800 r. poślubiła Józefa Leskiego – herbu Gończa.
 1829 rok  powstaje parterowy dworek  w  Potoku  (obecnie dworek Z. Krasińskiego), prawdopodobnie wybudowany  przez  Stanisława Leskiego.
1831 rok umiera w Żurawiu ojciec Stanisława Leskiego – Józef Leski, szambelan królewski, szwagier Michała Pruszaka, który po nim dziedziczył Żuraw.
1839 rok opograficzna Karta Królestwa Polskiego ( tzw. mapa kwatermistrzoska ) wydana w Warszawie w 1839 r. w skali 1:126 000   wymienia miejscowość Potok Złoty i Dwór Potok. Właścicielem dóbr jest pułkownik Feliks Skarżyński.
1840 rok właścicielem dóbr zostaje kapitan Cyprian Pintowski,  po zakupie na licytacji.
1846 rok naczelnik powiatu olkuskiego wysuwa propozycję opiekuna szkoły w Janowie byłego pułkownika Feliksa Skarżyńskiego,  który nie przyjął oferty  ze względu na  zmianę właścicieli  dóbr złotopotockich. 
1849 rok Wincenty Krasiński  przybywa  wraz  z  Zygmuntem Krasińskim  z rodziną  na Jasną Górę do Częstochowy 
w dniach 11  i 12 października. Zwiedzają także Olsztyn i  Potok,  gdzie urzeczeni pięknem jesiennego krajobrazu , postanawiają czynić  starania  u   C. Pintowskiego  o możliwości kupna  dóbr złotopotockich
 1851 rok Po 20 miesiącach od owej wizyty - dobra złotopotockie nabywa  21 lipca  generał hrabia  Wincenty Krasiński  od   kapitana Cypriana Pintowskiego, z  zamiarem osiedlenia  syna  z rodziną.
 1852 rok  Hr. Wincenty Krasiński  zmienia   herb Janowa (Pobóg)  na  swój herb rodowy (Ślepowron).  Jednocześnie  herb wsi herbowej Potok Złoty -(Pilawa)  
zmienia na  herb Krasińskich  - Korwin (Ślepowron).     W dniu  16  i  17 grudnia odwiedzając  Jasną Górę,  przybywa  do  Złotego Potoku w odwiedziny do ojca 
 Zygmunt Krasiński  w towarzystwie Lubomirskiego.  Tutaj Wincentemu udaje się przekonać syna, aby w Złotym Potoku  założył swoje gniazdo rodowe. Zapadła 
również decyzja  o wybudowaniu pałacu  dla Zygmunta.
 1854 rok  Do Potoka  przybywają  na zaproszenie Krasińskiego  trzej  znani  zoolodzy:  K. Stronczyński,  W. Taczanowski i A.Waga.Naukowcy wysoko ocenili walory przyrodnicze Potoka.Swoje  spostrzeżenia  spisali   we  wspólnym sprawozdaniu,które miało wpływ na późniejsze działania ochronne podejmowane przez  właścicieli dóbr  złotopotockich.
 1856 rok  Hrabia generał  Wincenty Krasiński  przebudował dla  syna Zygmunta istniejący dwór obronny w kształcie wieży, w Pałac w Potoku na planie prostokąta, Obok Pałacu  znajdowały  się  oficyna dworska (Dworek Z.Krasińskiego) i stajnie ( obecnie warsztaty szkolne).
 1857 rok  od  29 lipca   do 22 września    przebywa  w   Potoku    poeta  polskiego romantyzmu   Zygmunt Krasiński    wraz  z  5-cio osobową  rodziną. Żona Eliza  z Branickich  przybyła z dziećmi  do Potoka  dwa miesiące wcześniej. Zygmunt urzeczony pięknem Złotego Potoka  chodzi z dziećmi  na wycieczki podczas których nadaje romantyczne nazwy  stawom i skałom. Jak głosi tradycja   Zygmunt Krasiński  urzeczony pięknem  dóbr  złotopotockich dodał  do nazwy wsi Potok  przydomek "Złoty".  Odtąd  nie tylko majątek  ale i cała  wieś  nazywa  się Złoty Potok.  Wieś  w tym czasie jest  parafią  dla pobliskiego  Janowa  i  gminą   (posiada wójta – Antoniego Iwanickiego). Zygmunt Krasiński  nadał też nazwy    stawom   w Złotym Potoku -  "Irydion","Sen Nocy Letniej", oraz ostańcom –   "Brama Twardowskiego"  i  "Diabelskie Mosty", a także źródłom "Zygmunta" i "Elżbiety". Mimo wysiłku lekarza  Aleksandra Krzeczkowskiego - 12 września   zmarła  na "krup" ( zapalenie krtani)  w Potoku  najmłodsza  córka   Z. Krasińskiego –  4-letnia Elżbietka   i   została pochowana  14 września w  krypcie,  na cmentarzu przykościelnym,  nad ktorą dobudowano  lewą  nawę  kościoła  w Potoku. 22 września  Z. Krasiński  wyjeżdża ze Złotego Potoka  do Paryża , by nigdy już nie powrócić do kraju.  W październiku wyjeżdża  żona  Eliza z Branickich.
 1858 rok  wybudowanie kaplicy grobowej Krasińskich,  przy kościele w Złotym Potoku.24 listopada  po śmierci  Wicentego Krasińskiego w Warszawie  majątek  Złoty Potok   przechodzi  na własność  Zygmunta Krasińskiego.
 1859 rok  24 lutego   po śmierci  Zygmunta Krasińskiego  w Paryżu,  administracja dóbr  Złoty Potok   podlega  Zarządowi Głównemu Dóbr i Interesów  Domu Hr.Krasińskich  w Warszawie. Prawnym właścicielem jest syn Władysław.
 1861 rok  w mieście Janowie mieszka  960 mieszczan  wśród których do religii chrześcijańskiej należy 512 osób,  a  448 jest wyznania Mojżeszowego. W mieście jest  116 domów drewnianych  i jeden budynek murowany.
 1863 rok  6 lipca miała miejsce bitwa powstańcza pod Janowem. Oddział powstańczy liczący 200 osób,  pod dowództwem pułkownika Zygmunta Chmieleńskiego śmiałym atakiem  na stacjonujących w Borku  Rosjan, wyparł ich z Janowa, zajął miasto  oraz przejął transport cesarskiego złota.  W trzy dni później  9 lipca płk. Ernroth  komendant Częstochowy  wyruszył na czele oddziału wojska i w odwecie kazał spalić  Janów (w wielkim pożarze ocalała 1 kaplica drewniana w Janowie, ale groziłas zawaleniem).  Część ludności wymordowano i wrzucono do studni  na rynku w Janowie.  Powstańców dopadli  ok. 3 km  od Janowa  w pobliżu  Śmiertnego Dębu. Zaskoczony Chmieleński  zdołał jednak wycofać się bez  znacznych strat ,  a nawet  jak głosi podanie,  ukryć  skarb powstańczy   w ruinach Ostrężnickiego Zamku. 
 1864 rok  Wiosną  i zimą miały miejsce jeszcze potyczki  w okolicach Złotego Potoka W  oddziale  Zygmunta Chmieleńskiego  walczył  także  w Złotym Potoku  Adam  Chmielowski - malarz,  powstańczy żołnierz,   późniejszy   Święty  kościoła katolickiego - Brat Albert.   Powstańcze  walki upamiętnia  kapliczka stojąca  na  Wilczej Górze  w Złotym Potoku.
 1867 rok Gmina  Potok Złoty  licząca 19 miejscowości  w tym miasto Janów  należy do powiatu częstochowskiego   i  nowo utworzonej  guberni piotrkowskiej. Spis ludności z 1867r.   wykazuje  3.968 mieszkańców gminy  Złoty Potok  w tym  932  w Janowie  i   575  w  Złotym Potoku. Uwłaszczenie chłopów. Pabianice są folwarkiem  w gminie Olsztyn. W dniu 31 maja  Janów dostaje 1 samodzielnego wikariusza parafii potockiej  ks. Leopolda Wilkowicza – cystersa z Jędrzejowa.
 1870 rok za udział  mieszkańców  w Powstaniu Styczniowym, po upadku powstania,Janów  utracił prawa miejskie (dekretem carskim  na podstawie postanowień Komitetu Urządzającego)i został włączony  jako osada do gminy Złoty Potok.
 1874 rok  Edward Chłopicki  pisze o opustoszałym pałacu w Złotym Potoku otoczonym parkiem angielskim ze stawem.
 1877 rok  sukcesorka dóbr  Złoty Potok   Maria Beatrix Krasińska (córka poety) wychodzi za mąż  za hrabiego Edwarda Aleksandra Raczyńskiego [1847 – 1926] z Rogalina pod Poznaniem  i w wianie otrzymuje  dobra  Złoty Potok ( 6097 mórg folwarcznych  oraz lasy).  W tym samym roku  z Warszawy  przyjeżdża  koleją warszawsko-wiedeńską  do Myszkowa  wyposażenie Pałacu.  Z Myszkowa przewożone jest  wozami  po piaszczystej  drodze gruntowej do Złotego Potoka. Wkrótce po urodzeniu dziecka (Karola 1878 - 1946) ,  Maria  zakochuje się,zostawia męża  i dziecko,  i  wyjeżdża  z kochankiem  do Włoch,  gdzie wkrótce w wieku 34 lat  umiera  na gruźlicę.Hrabia  Edward A. Raczyński  mieszka po wyjeździe żony  z  6-letnim synem  w Rogalinie,  a  po śmierci  żony,   żeni  się powtórnie  w 1887 r.  ze szwagierką pierwszej żony,  Różą Krasińską z Krzeszowic,  która wychowuje młodego Karola.
 1878 rok  na miejscu  spalonego  kościoła drewnianego  w Janowie  wybudowano nowy murowany kościół  staraniem proboszcza parafii  Złoty Potok  - Ludwika Janikowskiego  i przy materialnej pomocy Hr. Edwarda. A. Raczyńskiego. Omijając ukaz carski, zabraniający budowania nowych kościołów, pod  pretekstem remontu kaplicy, postawiono kościół murowany  w Janowie, pod nadzorem  miejscowego budowniczego  Antoniego Migalskiego.
 1881 rok  założenie przez Edwarda Raczyńskiego   pstrągarni   w  Złotym Potoku.Była to największa  i  pierwsza tego typu  hodowla  w kontynentalnej Europie. Organizacją zajął się inż. Michał Girdwojn.  Pierwszą ikrę Pstrąga Tęczowego sprowadzono  do  Złotego Potoka  ze   Stanów Zjednoczonych Ameryki. Ikra  transportowana  była  statkiem,  w  mchu  obłożonym lodem, zawinięta  w papier  i zapakowana w drewniane skrzynie.   Transport ikry eskortował  senator amerykański i na jego cześć  Raczyński   nazwał jeden ze stawów  w Złotym Potoku - "Amerykan". Pstrągarnia  czynna jest  bez przerwy po dzień dzisiejszy. 
 1883 rok przebudowa kościoła w Potoku (przedłużenie nawy). Po rozebraniu dzwonnicy powiększono kościół  o 1 przęsło,   dobudowując wieżę, dostawiono chór wg. planu  Wincenta  Rakiewicza.
 1885 rok przebudowa kościoła  w Żurawiu
 1886 rok  plenipotencję na rząd dóbr złotopotockich  małoletniego Karola Raczyńskiego przyjmuje 29 letni Tadeusz Dzierżykraj - Morawski  (herbu Nałęcz), który przyjeżdża do Złotego Potoka  z  żoną Podolanką  - Marią z Iżyckich (herbu Bończa).  Złotym Potokiem  zarządza przez 28 lat  do  1914 r.  z czego przez pierwsze 15 lat  do 1901 r.  samodzielnie  w imieniu małoletniego Karola Raczyńskiego.  W  Złotym Potoku   w Pałacu  który zamieszkiwali do 1903 r.  urodziło się  dziewięcioro dzieci  plenipotenta.  W latach 1903 - 1905  Tadeusz Dzierżykraj - Morawski  wybudował  dla  swojej rodziny  dom mieszkalny  w Borku  naprzeciw Pałacu (obecnie siedziba Nadleśnictwa Złoty Potok). Brat Tadeusza  jest wtedy  rektorem Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie i wielokrotnie odwiedza Złoty Potok.
 1887 rok Złoty Potok  liczy  62 domy  i  574 mieszkańców.
 1889 rok w gminie Złoty Potok działają  4 szkoły podstawowe  i uczy się 219 uczniów.
 1893 rok przedłużenie nawy  w kościele  w Żurawiu  i dobudowa wieży.
 1894 rok gmina Potok Złoty  liczy powyżej  100 wiorst kwadratowych

bip.jpgbip_zaloba.jpg

epuap.jpgepuap_zaloba.jpg

facebook.jpgfacebook_zaloba.jpg

Jurajskie_Zawody_Balonowe.jpg

wirtualny_spacer.jpg

dotacje_oze.png

dotacje_azbest.png

spoldzielnia_socjalna1.png

jsk_baner.jpg

zgj_logo.jpgzwiazek_gmin_zaloba.jpg

ppj.jpgppj_cz.jpg

rlgd.png

zespol_szkol.jpgzespol_szkol_zaloba.jpg

siedlec.jpgsiedlec_jesien.jpgsiedlec_lato.jpgsiedlec_wiosna.jpgsiedlec_zaloba.jpg

schronisko.jpgschronisko_zaloba.jpg

rewitalizacja.jpg

Dane kontaktowe:

Urząd Gminy w Janowie, ul. Częstochowska 1; 42-253 Janów, tel. 34 3278048, 34 3278501, 34 3278502, 34 3278503, fax. 34 3278081, e-mail: gmina@janow.pl,
Skrytka odbiorcza ePUAP: /ris4l98i9c/skrytka

Copyright (c) 2016 Urząd Gminy w Janowie. Wszelkie prawa zastrzeżone Strony internetowe TRUSTNET